کارگاه پرورش عزت نفس

اهمیت و ضرورت موضوع عزت نفس در کودکان و نوجوانان

در این کارگاه ابتدا به اهمیت و ضرورت عزت نفس به عنوان یک عامل بسیار مهم در زندگی سالم پرداخته شد. در این راستا ابتدا نمایشی توسط دانشجویان ارائه گردید. پس از دیدن نمایش حاضرین کارگاه به توصیف و تشریح نمایش و موضوع آن پرداختند. مشاهده این نمایش حاضرین را با موضوع درگیر نمود و به عبارتی انگیزه لازم را در آنها بوجود آورد. از طرفی حضار را نسبت به نقش و جایگاه عزت نفس آشناتر نمود.

در ادامه به نتیجه یک فرا تحلیل در رابطه با علل گرایش به اعتیاد اشاره گردید. براساس این فراتحلیل پایین بودن عزت نفس یکی از سه عامل اساسی گرایش به اعتیاد معرفی گردید. در ادامه برای افزایش توجه فراگیران به موضوع عزت نفس از کلام امامان معصوم پرداخته شد. بنابراین با اطمیان می توان ادعا کرد که عزت نفس می تواند به عنوان واکسن و یا سپری محکم در برابر هرگونه آسیبی باشد. چرا که شواهد نظری ، پژوهشی ، تجربی و دینی کافی از این ادعا حمایت می کند.

تعریف عزت نفس:

عزت نفس به احساس ارزشمندی شخص اشاره دارد. عزت نفس یعنی باور فرد نسبت به ارزش خود در کل ، ارزیابی کلی از خود،دانستن قدر و منزلت خود. عزت نفس ارزشى است که فرد براى خودش قائل است.

 عوامل موثر بر عزت نفس:

عزت نفس پیامد مجموعه ای از عوامل فردی ، اجتماعی و خانوادگی است. عزت نفس تحت تاثیر عواملی از جمله عملکرد ، موفقیت ها ، توانایی ها ، ظاهر شخصی و قضاوت های خود فرد و افراد مهم نیز هست. اگرچه که موفقیتها ، توانایی ها، ظاهر شخصى ( بدن و چهره ) و قضاوت دیگران به طور غیر مستقیم در میزان عزت نفس نقش دارد ، با این حال قضاوت درونى که فرد از خودش دارد ، نقش مؤثرترى را در میزان عزت نفس بازى مى کند .  

پیامدهای عزت نفس:

عزت نفس بالا موجب اعتماد به نفس می شود که تصمیم گیری خوب و مستقلانه و برخورد مناسب با تعارضات بین فردی را تسهیل می نماید. عزت نفس موجب بروز رفتارهای مطابق شان می شود. بین عزت نفس و سوء مصرف مواد رابطه وجود دارد، عزت نفس پایین یکی از عوامل خطر آفرین مصرف مواد است. همچنین عزت نفس موجب تعامل اجتماعی سالم می شود. کسى که عزت نفس بالایی دارد ، فاصله بین خود آرمانى و خود واقعى اش کم است.  این افراد راحت تر تصمیم مى گیرند ، نقاط ضعف خودشان را مى دانند و مى پذیرنند و روی نقاط ضعفشان کار مى کنند و نیز در جهت ارتقاى نقاط قوتشان کوشا هستند.  رفتار بین فردى ( با خانواده ، دوستان ، همسر و ... ) بهترى دارند و راحت تر خودشان را محیطهاى جدید سازگار مى کنند.

تقویت عزت نفس

عزت نفس اکتسابی است. عزت نفس افراد در محیط حمایت کننده  و مثبت تقویت می شود. عزت نفس چیزی است که افراد می توانند از طریق تجربه آن را افزایش دهند. برای تقویت عزت نفس خود باید با تعمق در ژرفای وجود از دنیای پیچیده درون خود آگاه شویم، به کاستی هایمان پی ببریم ، جهت گیری هایمان را در قبال رویدادهای مردم و شرایط گوناگون بشناسیم و به فکر اصلاحشان باشیم.

خود آگاهی و عزت نفس:

عزت نفس یکی از مولفه های مهم خود آگاهی است . به توجه به رابطه خودآگاهی و عزت نفس، در بخش دیگر گارگاه به اولین مهارت اساسی زندگی ، یعنی خود آگاهی پرداخته شد. مقدمه داشتن عزت نفس بالا کسب مهارت در خود آگاهی است. در این قسمت ابتدا خود آگاهی تعریف شد. سپس اجزای خود آگاهی مورد اشاره قرار گرفت. خود آگاهی یعنی پی بردن به تفاوتها و شباهتهای خود با دیگران،  شناخت نقاط قوت و ضعف، استعداد ها،  انگیزه ها،خواسته ها و نیازها، علایق، آرزوها، ترس ها ، انزجارها، تواناییها، محدودیتها، معرفت فرد نسبت به سلوک و رفتارها یش، خود آگاهی یعنی توانایی شناخت خود، آگاهی از خصوصیات و ویژگی های منحصر بفرد خویشتن. برای داشتن عزت نفس بالا به طور مثال افراد باید اول بدانند چه چیزی در آنان احساسات خوب بوجود می آورد و سپس به گونه ای برنامه ریزی کنند که این نوع رویدادها در زندگی شان رخ دهد.

تمرین هایی برای کسب مهارت در خود آگاهی

با توجه به اینکه خود آگاهی یک مهارت است. در بخش بعدی کارگاه تمرین ها و فعالیت هایی عملی برای افزایش خود آگاهی در قالب ایفای نقش، و فعالیت های گروهی انجام پذیرفت. حاضرین در گروهای کوچک تمرین هایی برای شناخت خود و ارائه بازخورد به طرف مقابل برای نیل به خود آگاهی انجام دادند.

در ادامه رهنمود هایی برای بالا بردن خودآگاهی و عزت نفس در  کودکان و نوجوانان ارائه گردیده و در بخش پایانی به نقش معلمان در پرورش عزت نفس دانش آموزان پرداخته شد. لزوم پذیرش بی قید و شرط دانش آموزان به عنوان افراد منحصر به فرد. همچنین از معلمان خواسته شد در کنار پذیرش بی قید و شرط و احترام به دانش آموزان فعالیتهایی برای کسب خود آگاهی و عزت نفس تدارک ببینند تا در سایه آن دانش آموزان به خود آگاهی و عزت نفس دست یابند. نهایتا منابعی برای مطالعه بیشتر معرفی گردید.